Pomidor – uprawa, pielęgnacja, choroby i odmiany

Pomidor – uprawa, pielęgnacja, choroby i odmiany

Pomidor (Solanum lycopersicum) to ciepłolubne warzywo owocowe uprawiane w gruncie, tunelach i na balkonach. Potrzebuje pełnego słońca, żyznej gleby i równomiernego podlewania, a w polskim klimacie najpewniejsza jest uprawa z rozsady.

Wysokie odmiany prowadzi się przy podporach i zwykle usuwa ich pędy boczne. Formy karłowe są łatwiejsze do uprawy w pojemnikach i nie wymagają tak intensywnego cięcia.

Uprawa pomidora – najważniejsze informacje:

Spis treści:

• Pomidor – charakterystyka
• Stanowisko
• Wymagania i pielęgnacja
• Choroby i problemy
• Jakie szkodniki mogą atakować pomidora?
• Odmiany
• FAQ

Pomidor, czyli Solanum lycopersicum, należy do rodziny psiankowatych (Solanaceae), podobnie jak papryka, bakłażan i ziemniak. Pochodzi z Ameryki Południowej, a obecne odmiany są efektem wielowiekowej selekcji.

Roślina tworzy owłosione pędy, pierzaste liście i żółte kwiaty zebrane w grona. Owoce bardzo różnią się wielkością, kształtem i kolorem. Odmiany wysokie rosną przez cały sezon, a samokończące tworzą niższe, bardziej zwarte rośliny.

Jadalne są dojrzałe owoce. Liście i łodygi zawierają glikoalkaloidy; zielone części rośliny oraz niedojrzałe owoce mogą być szkodliwe także dla psów i kotów.

Ciekawostka!

pomidor botanicznie jest jagodą. Jego historia prowadzi do Ameryki Południowej, a duże zróżnicowanie form uprawnych wiąże się również z udomowieniem w Meksyku.

Pomidor najlepiej rośnie w pełnym słońcu, w miejscu ciepłym i osłoniętym od silnego wiatru. Powinien otrzymywać co najmniej około 6 godzin bezpośredniego światła dziennie.

Rośliny nie znoszą mrozu. Do gruntu sadzi się je po ustąpieniu przymrozków, najczęściej w drugiej połowie maja. Uprawa w tunelu foliowym wydłuża sezon i chroni liście przed częstym moczeniem przez deszcz.

Tak. Najłatwiejsze są odmiany karłowe i koktajlowe, ale wysokie pomidory także można prowadzić w dużych donicach przy podporze. Jednej roślinie dobrze zapewnić pojemnik o średnicy około 30–45 cm z odpływem.

Na słonecznym balkonie latem wilgotność trzeba sprawdzać codziennie.

Pomidory najlepiej rosną w żyznym, przepuszczalnym i umiarkowanie wilgotnym podłożu. Kompost i przefermentowany obornik poprawiają strukturę gleby, a ściółka ogranicza parowanie.

Do wzbogacania gleby można wykorzystywać kompost i odpowiednio stosowane nawozy organiczne. Intensywnie nawożone rośliny nie powinny jednak otrzymywać nadmiaru azotu, ponieważ sprzyja on rozwojowi liści kosztem owocowania.

Pomidory do gruntu najczęściej wysiewa się na rozsadę od połowy marca do początku kwietnia. Do szklarni siew można rozpocząć od końca lutego. Nasiona kiełkują dobrze w temperaturze około 18°C lub wyższej, a siewki zwykle pojawiają się w ciągu około dwóch tygodni.

Po rozwinięciu pierwszych liści właściwych siewki pikuj do osobnych pojemników i ustaw bardzo jasno. Do przygotowania rozsady można wykorzystać nasiona pomidora dobrane do planowanego miejsca uprawy.

Rozsadę do gruntu sadzi się zwykle w drugiej połowie maja, po około tygodniu hartowania. Typowy odstęp między roślinami wynosi około 45–60 cm, choć dokładna rozstawa zależy od odmiany i sposobu prowadzenia.

Pomidory można sadzić głębiej niż rosły w doniczce, ponieważ zakopana część łodygi wytwarza dodatkowe korzenie. Wysokim odmianom od razu zapewnij stabilną podporę.

Podlewaj przy ziemi, gdy wierzchnia warstwa podłoża zaczyna przesychać. Gleba w strefie korzeniowej powinna pozostawać równomiernie wilgotna, ale nie podmokła.

Duże wahania wilgotności sprzyjają pękaniu owoców i suchej zgniliźnie wierzchołkowej. W donicach podczas upałów kontrola podłoża może być potrzebna codziennie.

Przeczytaj również: Jak podlewać pomidory, by były soczyste i obficie owocowały? Praktyczny poradnik

Najlepsza jest gleba żyzna, próchniczna i przepuszczalna. Pomidor dobrze rośnie przy pH około 5,5–7,0, szczególnie w lekko kwaśnym zakresie około 6,2–6,8.

W pojemnikach sprawdza się podłoże do warzyw z drożnym odpływem. Zastój wody przy korzeniach osłabia wzrost i sprzyja ich uszkodzeniom.

Nawożenie zacznij od poprawy gleby kompostem lub przefermentowanym obornikiem. Rośliny w donicach wymagają częstszego uzupełniania składników niż pomidory rosnące w żyznym gruncie.

Azot wspiera rozwój liści, lecz jego nadmiar opóźnia owocowanie. Potas ma duże znaczenie podczas zawiązywania i wzrostu owoców. Sucha zgnilizna wierzchołkowa nie zawsze oznacza brak wapnia w glebie — częstą przyczyną jest zaburzony transport tego składnika wskutek nierównego podlewania. Do uzupełniającego zasilania można dobrać nawozy do warzyw.

W wysokich odmianach prowadzonych na jeden pęd pędy wyrastające z kątów liści usuwa się regularnie. Ułatwia to prowadzenie rośliny i ogranicza nadmierne zagęszczenie. Wysokie rośliny można mocować do stabilnych podpór do roślin.

Odmian karłowych i samokończących zwykle nie oczyszcza się z pędów bocznych w ten sam sposób, ponieważ na rozgałęzieniach powstają kwiaty i owoce.

Nie każdy objaw oznacza infekcję. Żółknięcie, zwijanie liści czy pękanie owoców mogą wynikać z podlewania, temperatury albo nawożenia.

Do ważniejszych chorób należą zaraza ziemniaka, alternarioza, septorioza i choroby wirusowe. Pod osłonami może występować również brunatna plamistość liści.

Najczęstsze problemy w uprawie pomidorów

Czarna, zapadnięta plama na końcu owocu najczęściej oznacza suchą zgniliznę wierzchołkową. To zaburzenie fizjologiczne związane z niedostatecznym dopływem wapnia do owocu, często nasilane przez wahania wilgotności.

Usuń silnie uszkodzone owoce i ustabilizuj podlewanie. Samo dodanie nawozu wapniowego nie rozwiąże problemu, gdy podłoże regularnie przesycha.

Zaraza powoduje szybko powiększające się brunatne, wodniste plamy na liściach i pędach. Na owocach mogą pojawiać się twarde, brązowawe zmiany, a wilgotna pogoda przyspiesza rozwój choroby.

Usuń porażone części, ogranicz moczenie liści i popraw przewiew. Nie sadź pomidorów bezpośrednio po ziemniakach.

Zwijanie liści często jest reakcją na upał, przesuszenie lub duże wahania temperatury. Gdy towarzyszą mu deformacje młodych przyrostów albo obecność owadów pod liśćmi, sprawdź również szkodniki.

Najpierw oceń wilgotność podłoża i temperaturę. Samo zwijanie zdrowo wybarwionych liści nie musi oznaczać choroby.

Pomidory mogą być atakowane w gruncie i pod osłonami. Oglądaj młode pędy oraz spodnią stronę liści, gdzie wiele szkodników pojawia się najwcześniej.

• Mszyce – tworzą kolonie, powodują zwijanie młodych liści i pozostawiają lepką spadź.
• Mączliki – drobne białe owady wzlatują po poruszeniu rośliną, szczególnie pod osłonami.
• Przędziorki – powodują drobne jasne punkty na liściach i delikatną pajęczynkę.
• Gąsienice – wygryzają liście lub owoce; większe osobniki często można zebrać ręcznie.

Przy niewielkim nasileniu zacznij od usuwania szkodników mechanicznie lub spłukiwania mszyc. Przy roślinach jadalnych środki ochrony stosuj wyłącznie zgodnie z aktualną etykietą i przestrzegaj okresu karencji.

Przy wyborze odmiany zwróć uwagę na typ wzrostu, wielkość owoców i miejsce uprawy. Formy karłowe są wygodne na balkon, a wysokie wymagają prowadzenia przy podporach.

• Malinowy Ożarowski – wysoka odmiana o dużych, mięsistych, malinowych owocach.
• Adonis – wczesny pomidor malinowy o owocach około 180–200 g, do gruntu i pod osłony.
• Tiny Tim – wczesna, karłowa odmiana koktajlowa odpowiednia do pojemników i na balkon.
• Rubinka – wczesna odmiana typu porzeczkowego z czerwonymi owocami około 10–15 g.
• Warszawski – wysoka, wczesna odmiana malinowa o dużych owocach, przeznaczona do gruntu i tuneli.

➝ Najczęściej w drugiej połowie maja, po ustąpieniu przymrozków. Rozsadę wcześniej hartuj przez około tydzień.

➝ W ciepłym podłożu zwykle do około 14 dni. Chłód wydłuża kiełkowanie.

➝ Wysokie odmiany tak. Karłowe często nie potrzebują wysokiego palika, choć przy dużym plonie mogą wymagać podparcia.

➝ Lepiej tego unikać. Zmianowanie ogranicza nagromadzenie patogenów związanych z pomidorami i innymi psiankowatymi.

➝ Zbieraj owoce, gdy osiągną typową dla odmiany barwę i zaczynają lekko mięknąć. Pod koniec sezonu wyrośnięte owoce można dojrzewać w pomieszczeniu.

➝ Może rosnąć, ale zwykle słabiej plonuje i wolniej dojrzewa. Najlepsze jest stanowisko z co najmniej około 6 godzinami bezpośredniego słońca.