Wiosenne przycinanie drzew owocowych – kiedy i jak to zrobić?

Wiosenne przycinanie drzew owocowych – kiedy i jak to zrobić?

Wiosenne przycinanie drzew w sadzie zapewnia im zdrowy wzrost a także decyduje o obfitym plonowaniu oraz wielkości i jakości owoców. Prawidłowo wykonane cięcie polega na usunięciu starych gałęzi, które mogą zaburzać rozwój drzewa, a jednocześnie umożliwia nadanie mu pożądanych kształtów oraz stymuluje wyrastanie nowych i silnych pędów.

Wiosenne przycinanie drzew owocowych – co warto wiedzieć?

• Termin cięcia zależy od gatunku drzewa i jego kondycji – jabłonie i grusze zwykle przycina się wcześniej, natomiast wiśnie i czereśnie najczęściej po zbiorze owoców.

• Do pracy najlepiej używać ostrych, czystych narzędzi dopasowanych do grubości pędów i gałęzi.

• Podczas cięcia usuwa się przede wszystkim pędy chore, uszkodzone, krzyżujące się oraz rosnące do wnętrza korony.

• Zbyt silne cięcie może pobudzić drzewo do tworzenia licznych pionowych pędów, dlatego zakres zabiegu warto dopasować do wieku i siły wzrostu rośliny.

• Grubsze gałęzie należy usuwać ostrożnie, najlepiej etapami, aby ograniczyć ryzyko uszkodzenia kory i pnia.

Spis treści:

• Dlaczego warto regularnie przycinać drzewa owocowe?
• Kiedy przycinać drzewa owocowe wiosną?
• Jak przycinać drzewa owocowe? Najważniejsze rodzaje cięcia
• Techniki cięcia poszczególnych gatunków drzew
• FAQ

Drzewa owocowe, o ile nie są regularnie przycinane, stają się nadmiernie zagęszczone i dużo bardziej podatne na choroby i ingerencję szkodników. Poza tym wydają mniejsze plony, a owoce zwykle są drobne i kiepskiej jakości. Co ważne, zaniechanie cięcia, szczególnie w początkowym okresie rozwoju rośliny, prowadzi do niewykorzystania jej potencjału.

Wiosenne przycinanie drzew owocowych nie jest trudne – wystarczy jedynie poznać kilka kluczowych zasad, dzięki którym w ciągu kilku miesięcy można będzie cieszyć się bogatym smakiem dorodnych i soczystych owoców z własnego sadu. Przede wszystkim warto wyposażyć się w odpowiednie narzędzia, które powinny być ostre, co znacznie ułatwi pracę, a jednocześnie zaoszczędzi roślinie dodatkowych uszkodzeń.

Wiosenne przycinanie drzew owocowych należy wykonać po okresie zimowych mrozów – warto zacząć już na przełomie lutego i marca, a zakończyć najpóźniej w kwietniu. W pierwszej kolejności powinno się przyciąć gatunki najmniej wrażliwe na niskie temperatury, takie jak jabłonie i grusze, a nieco później śliwy, morele, brzoskwinie oraz nektaryny. Przedwiosenny i wiosenny termin cięcia jest szczególnie zalecany w przypadku młodych drzew pestkowych, zaś okazy starsze należy przycinać latem, kiedy to ryzyko infekcji chorobowych jest mniejsze. W przypadku wiśni i czereśni, które są podatne na choroby kory, zaleca się wykonywanie cięcia wyłącznie bezpośrednio po zbiorze owoców, a więc w okresie od końca lipca do połowy sierpnia.

Przycinanie drzew owocowych w okresie wiosennym powinno być umiarkowane, dzięki czemu nie spowoduje zbyt intensywnego wzrostu i nie przyczyni się do zwiększenia ryzyka infekcji chorobowych. W wyniku cięcia, szczególnie w przypadku jabłoni mogą pojawić się tzw. wilki, czyli pionowe, jednoroczne pędy, które praktycznie nie zawiązują owoców – wskazane jest usuwanie ich latem, zostawiając na nich tzw. „oczko”.

Najpopularniejszą metodą przycinania drzew owocowych jest stosowanie tzw. cięcia prześwietlającego, dzięki któremu możliwe jest przerzedzenie korony w taki sposób, aby promienie słoneczne mogły docierać do jej środka. Dobrze prześwietlona korona dużo szybciej schnie po deszczu, a tym samym spada ryzyko rozwoju wielu chorób grzybowych. Co więcej, pąki kwiatowe mogą swobodnie się rozwijać, dzięki czemu wzrasta szansa na wspaniałe, obfite plony.

Młodsze, około 5-letnie okazy należy prześwietlać w sposób umiarkowany, ponieważ mają stosunkowo małą gęstość korony, w związku z czym promienie słoneczne dużo łatwiej przenikają do jej środka. W przypadku cięcia prześwietlającego należy przede wszystkim zwrócić uwagę na to, aby usunąć uszkodzone i chore pędy, a także obciąć krzyżujące się gałęzie. Należy również pamiętać o tym, aby rany po cięciu posmarować profesjonalnym środkiem grzybobójczym lub specjalną maścią ogrodniczą.

Podczas corocznego przycinania drzew owocowych, usuwanych jest około 20% pędów i gałęzi. Po wykonanym cięciu może się wydawać, że korona jest bardzo przerzedzona, jednak latem, gdy pojawią się nowe przyrosty, drzewo ponownie się zagęści, zachwycając wspaniałymi kolorami i dojrzałymi owocami.

Innym sposobem przycinania drzew jest cięcie odnawiające (tzw. zachowawcze), który zwiększa plonowanie oraz jakość i wielkość owoców. Technika ta polega na usuwaniu wieloletnich pędów i pozostawieniu jedynie stosunkowo młodych, a więc takich, których wiek nie przekracza 2-3 lat.

Trzecią metodą przycinania drzew jest cięcie odmładzające, stosowane najczęściej w przypadku starych i zaniedbanych drzew. Polega na usunięciu najstarszych pędów i pozostawieniu jedynie młodych, które zwiększają szanse na obfite plony i soczyste, smaczne owoce.

Wiosenne przycinanie drzew owocowych doskonale sprawdza się w przypadku jabłoni, gruszy czy wiśni. Należy jednak pamiętać, że każdy gatunek wymaga innej techniki cięcia.

• Jabłonie i grusze tworzą zazwyczaj bardzo wysokie i gęste korony, których wierzchołki należy skracać w taki sposób, aby nie przekraczały 3 metrów. Po każdym silniejszym cięciu mogą pojawić się wspomniane już wilki, które powinno się usuwać co roku, głównie z uwagi na fakt, że mogą powodować silne zagęszczenie i zacienienie korony. Zaleca się, aby odcinać je latem, dzięki czemu w następnym roku odrosną dużo słabsze.
• Czereśnie wymagają jedynie umiarkowanego cięcia, ponieważ zazwyczaj tworzą luźne, kształtne i wysokie korony, które nie wymuszają konieczności przerzedzania, natomiast wiążą się z potrzebą przycinania wierzchołków, aby ułatwić bezproblemowe zbiory dojrzałych owoców, oraz usunięciem krzyżujących się gałęzi. Co ważne, czereśnie nie tolerują zbyt dobrze cięcia, a wiosną są szczególnie podatne na choroby bakteryjne. W związku z powyższym, najlepszym terminem do ich przycinania jest okres letni - po zbiorze owoców. Koniecznie trzeba pamiętać, aby po wykonanym cięciu zabezpieczyć blizny odpowiednią maścią ogrodniczą.
• Śliwy i morele to drzewa, które wymagają usunięcia pędów, które się krzyżują, nachodzą na siebie bądź rosną do środka korony. Zaleca się, aby wycinać jedynie około 10% pędów. Wysokie, ponad 4-metrowe drzewa warto skracać, poprzez przycinanie wierzchołków. Choć najlepszym terminem cięcia jest lato, to śliwy i morele można przycinać również wiosną, formując je w taki sposób, aby powstał jeden pień i kilka rozrośniętych konarów z dobrze doświetlonym środkiem drzewa.

Sprawdź również: Jak i kiedy przycinać śliwę? Najważniejsze wskazówki

• Wiśnie są z natury drzewami owocowymi krzaczastymi o stosunkowo silnym rozgałęzieniu. Podobnie jak w przypadku śliwy, wiśnie najlepiej jest przycinać po zbiorze owoców, natomiast można to robić również w okresie przedwiośnia (np. w marcu). Cięcie prześwietlające polega na usunięciu kilku do kilkunastu pędów, dzięki czemu do środka korony będzie docierało więcej światła i powietrza. Jeśli chodzi o przycinanie drzew wiśni, poza gałęziami krzyżującymi się, warto wyciąć gałęzie, które rosną tuż nad ziemią. Każdego roku powinno się wycinać 10-20% gałęzi i pędów, zaś rany powstałe w wyniku wycinki należy zabezpieczyć, używając do tego celu maści ogrodniczej.

➝ Najpierw usuń z ostrzy resztki roślin i zaschnięty sok, a następnie zastosuj preparat do dezynfekcji narzędzi, przestrzegając czasu działania podanego przez producenta. Narzędzia odkażaj przed przejściem do kolejnego drzewa, a podczas usuwania chorych gałęzi także między cięciami. Po zakończeniu pracy oczyść i osusz ostrza.

➝ Zastosuj metodę trzech cięć. Najpierw natnij gałąź od spodu, w pewnej odległości od pnia. Następnie przetnij ją od góry nieco dalej w kierunku jej końca, aby usunąć cięższą część. Na końcu odetnij pozostały fragment tuż za obrączką, czyli zgrubieniem u nasady gałęzi. Nie naruszaj obrączki ani nie tnij równo z pniem. Usuwanie dużych, ciężkich konarów i prace na wysokości powierz specjaliście.

➝ Zdrowe gałęzie można rozdrobnić i dodawać do kompostu, mieszając je z materiałem bogatym w azot, na przykład świeżo skoszoną trawą. Grube, nierozdrobnione kawałki drewna rozkładają się znacznie wolniej. Gałęzi z objawami chorób kory i drewna nie wkładaj do zwykłego przydomowego kompostownika, ponieważ patogeny mogą w nim przetrwać