Jakie warzywa sadzić w szklarni? Wyjaśniamy!
Uprawa warzyw pod osłonami pozwala lepiej wykorzystać potencjał roślin i ograniczyć wpływ niekorzystnych warunków. Nie gwarantuje jednak wysokich plonów bez odpowiedniego prowadzenia. Sprawdź, co sadzić w szklarni i jak zaplanować uprawę od wiosny do późnej jesieni.
Co sadzić w szklarni – co warto wiedzieć?
- Do głównej uprawy najlepiej nadają się pomidory, ogórki, papryka i bakłażany, które dobrze wykorzystują ciepłe i osłonięte stanowisko.
- Wczesną wiosną sprawdzają się rzodkiewka, sałata, szpinak, rukola i cebula na szczypior, a jesienią można ponownie uprawiać gatunki o krótkim okresie wegetacji.
- Wolną powierzchnię można przeznaczyć również pod bazylię, koper, pietruszkę na natkę i inne zioła.
- To, co sadzimy w szklarni, powinno być dopasowane do temperatury, dostępu do światła, rodzaju podłoża oraz możliwości wietrzenia obiektu.
- W uprawie gruntowej znaczenie mają także płodozmian, zdrowotność gleby, prawidłowe nawadnianie oraz monitoring chorób i szkodników.
Dlaczego uprawa w szklarni to perspektywa większych zbiorów?
Najważniejszą funkcją szklarni jest modyfikowanie środowiska, w którym rozwijają się rośliny. Osłona ogranicza bezpośredni wpływ opadów, wiatru i gwałtownych zmian temperatury. Szczególnie wiosną pozwala też uzyskać wyższą temperaturę powietrza i podłoża niż na otwartej przestrzeni.
Dla gatunków ciepłolubnych ma to podstawowe znaczenie. Pomidor, ogórek, papryka i bakłażan potrzebują odpowiednio wysokiej temperatury do prawidłowego wzrostu systemu korzeniowego, kwitnienia i zawiązywania owoców. Wiosną gleba na zewnątrz może przez długi czas pozostawać dla nich zbyt chłodna. Uprawa pod osłoną pozwala rozpocząć ją wcześniej i ograniczyć ryzyko uszkodzeń powodowanych przez chłody.
Korzyści nie dotyczą wyłącznie temperatury. Znaczenie mają również światło, wilgotność względna powietrza, dostępność wody i składników pokarmowych oraz stężenie dwutlenku węgla. W profesjonalnych obiektach parametry te można monitorować i regulować, natomiast w przydomowej szklarni warto przede wszystkim obserwować ich wzajemne zależności.
Stabilniejsze warunki sprzyjają równomiernemu wzrostowi. Jest to szczególnie ważne przy pomidorach i ogórkach, ponieważ gwałtowne zmiany temperatury i wilgotności mogą wpływać na kwitnienie, zawiązywanie owoców oraz rozwój chorób.
Dr Eduard Guleac, specjalista w dziedzinie sadownictwa, podkreśla:
Przy niewłaściwej wentylacji może nadmiernie wzrosnąć wilgotność, pogorszyć się zapylanie i zwiększyć presja chorób. Zbyt wysoka temperatura przy niedostatecznym nawadnianiu może z kolei prowadzić do stresu cieplnego i ograniczenia fotosyntezy.
O powodzeniu uprawy decydują więc również dobór gatunku i odmiany, termin sadzenia, jakość rozsady, przygotowanie podłoża, nawożenie warzyw, nawadnianie, wentylacja oraz ochrona przed chorobami i szkodnikami.
Co sadzić w szklarni zależnie od pory roku?
Zakres tego, co można sadzić w szklarni, zmienia się w ciągu roku. O wyborze gatunków decydują przede wszystkim temperatura, ilość światła, długość okresu wegetacji oraz wyposażenie obiektu. W nieogrzewanej szklarni możliwości uprawy będą inne niż w obiekcie z ogrzewaniem czy automatycznym wietrzeniem.
Tabela 1. Co sadzić w szklarni wiosną, latem i jesienią?
| Okres | Co warto uprawiać? | Jak wykorzystać szklarnię? |
| Wiosna | rzodkiewka, sałata, szpinak, rukola, cebula na szczypior; później: pomidor, ogórek, papryka i bakłażan |
najpierw nowalijki, następnie uprawa główna |
|---|---|---|
| Lato | pomidor, ogórek, papryka, bakłażan | główny okres wzrostu i zbiorów |
| Jesień | sałata, rzodkiewka, szpinak, rukola, roszponka, cebula na szczypior | ponowne wykorzystanie wolnej powierzchni |
| Długi cykl* | pomidor, ogórek, papryka | uprawa możliwa przy odpowiednich warunkach |
* Możliwość prowadzenia długiej uprawy zależy od typu szklarni, temperatury, ilości światła i wyposażenia technicznego.
Podstawa uprawy: warzywa do szklarni
Pomidory, ogórki, papryka i bakłażany to gatunki najczęściej wybierane do głównej uprawy. To właśnie je najczęściej sadzimy w szklarni, ponieważ dobrze wykorzystują cieplejsze i bardziej stabilne warunki panujące pod osłoną.
Przy wyborze nasion warzyw warto zwrócić uwagę na wymagania oraz przeznaczenie konkretnej odmiany.
Pomidory wymagają odpowiedniego prowadzenia. W uprawie szklarniowej często prowadzi się je na jeden pęd, podwiązuje i systematycznie usuwa zbędne pędy. Ograniczenie nadmiernego zagęszczenia poprawia dostęp światła i przewiewność roślin.
Przy ogórkach szczególnie ważne jest regularne podlewanie. Rośliny szybko rosną i intensywnie owocują, dlatego wahania dostępności wody mogą zaburzać wzrost owoców i pogarszać ich jakość.
Tabela 2. Najpopularniejsze warzywa do szklarni – wymagania i zalety uprawy
| Warzywo | Dlaczego dobrze sprawdza się pod osłoną? | Na co zwrócić uwagę? |
| Pomidor | dobrze wykorzystuje ciepło i możliwość prowadzenia w pionie | przewiewność, prowadzenie pędów, równomierne podlewanie |
|---|---|---|
| Ogórek | szybko rośnie i intensywnie owocuje | duże zapotrzebowanie na wodę |
| Papryka | korzysta ze stabilniejszych warunków cieplnych | temperatura, wilgotność podłoża, nawożenie |
| Bakłażan | dobrze reaguje na ciepłe, osłonięte stanowisko | temperatura, światło, gospodarka wodna |
W odpowiednich warunkach można uprawiać także fasolę szparagową i niektóre odmiany cukinii. Wybór powinien jednak uwzględniać dostępną przestrzeń oraz możliwość utrzymania właściwego mikroklimatu.
-
Ogórek gruntowy Vert Petit De Paris nasiona otoczkowane 50 sztuk Vilmorin3,80 zł
Produkt jest dostępny -
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Wczesne zbiory: nowalijki ze szklarni
Pomidory, ogórki, papryka i bakłażany dobrze wykorzystują warunki panujące pod osłonami, ale z ich sadzeniem trzeba poczekać, aż odpowiednio ogrzeją się powietrze i podłoże. Wcześniej szklarnię można wykorzystać pod warzywa o mniejszych wymaganiach cieplnych i krótkim okresie wegetacji. Co sadzić w szklarni na wiosnę przed rozpoczęciem głównej uprawy?
Dobrym wyborem są:
- rzodkiewka,
- sałata,
- szpinak,
- rukola,
- roszponka,
- cebula na szczypior,
- koper.
Rośliny te szybko zwalniają miejsce, dzięki czemu po ich zbiorze można wprowadzić pomidory, ogórki lub paprykę.
Nawet gatunki dobrze znoszące chłód wymagają odpowiednich warunków. Zbyt niska temperatura podłoża spowalnia wzrost, a nadmierna wilgotność może sprzyjać problemom zdrowotnym roślin. Termin sadzenia warzyw ciepłolubnych najlepiej uzależnić od rzeczywistej temperatury powietrza i podłoża, a nie wyłącznie od daty w kalendarzu.
Uprawa szklarniowa jesienią i zimą
Po zakończeniu głównej uprawy powierzchnię można wykorzystać ponownie. Co sadzić w szklarni jesienią? Dobrze sprawdzą się sałata, rzodkiewka, szpinak, rukola, roszponka i cebula na szczypior. W nieogrzewanym obiekcie zakres upraw stopniowo ograniczają jednak spadek temperatury i coraz krótszy dzień.
Zimą możliwości są znacznie mniejsze. Co sadzić w szklarni na zimę? W nieogrzewanym obiekcie wzrost wielu warzyw jest mocno ograniczony przez niską temperaturę i małą ilość światła. Uprawa gatunków ciepłolubnych w tym okresie wymaga odpowiedniego wyposażenia.
Zioła jako wartościowy dodatek w uprawie szklarniowej
Poza warzywami część powierzchni można przeznaczyć na świeże zioła. Pod osłonami można uprawiać m.in. bazylię, kolendrę, miętę, melisę, tymianek, oregano, majeranek, rozmaryn i szałwię.
Bazylia jest rośliną ciepłolubną i dobrze wykorzystuje warunki panujące pod osłoną późną wiosną i latem. Potrzebuje jednak odpowiedniej ilości światła i prawidłowego bilansu wodnego. Nadmierna wilgotność podłoża połączona ze słabym wietrzeniem zwiększa ryzyko problemów z systemem korzeniowym i częściami nadziemnymi.
Poszczególne gatunki różnią się wymaganiami. Mięta i melisa preferują bardziej wilgotne warunki niż rozmaryn, tymianek czy szałwia, dlatego nie wszystkie zioła powinny być podlewane w taki sam sposób.
Do szybkiego zbioru nadają się również koper, kolendra, pietruszka na natkę i szczypiorek. Dobierając nasiona ziół, warto więc uwzględnić warunki w konkretnej części szklarni i wymagania poszczególnych gatunków.
Gatunki, których należy unikać w szklarni
Nie każda roślina wykorzystuje warunki pod osłoną na tyle, aby uzasadniało to zajmowanie ograniczonej powierzchni. W przypadku wielu warzyw korzeniowych, kapustnych czy cebulowych korzyści mogą być niewielkie w stosunku do zajmowanego miejsca i nakładu pracy.
Nie oznacza to, że takich gatunków nie można uprawiać w szklarni. Znaczenie ma cel uprawy. Przy bardzo wczesnym zbiorze, ochronie przed niekorzystną pogodą czy przygotowaniu rozsady wykorzystanie osłony może być uzasadnione.
Osobną kwestią jest rozmieszczenie roślin. Co sadzić w szklarni obok pomidorów? Przy doborze sąsiedztwa warto uwzględniać nie tylko wymagania roślin, ale również ich podatność na wspólne choroby i szkodniki. Bliskie sąsiedztwo ziemniaków nie jest korzystnym rozwiązaniem – pomidor i ziemniak należą do rodziny psiankowatych i są żywicielami m.in. Phytophthora infestans, sprawcy zarazy ziemniaka.
Przeczytaj również: Płodozmian warzywny w ogrodzie – jak zaplanować zmianowanie?
Uprawa poplonów w szklarni na zielony nawóz
Po zakończeniu głównej uprawy wolną powierzchnię można przeznaczyć pod rośliny na zielony nawóz. Ich biomasa po wymieszaniu z glebą dostarcza materii organicznej, a wcześniej wykorzystuje część składników mineralnych pozostałych w podłożu.
W przydomowej szklarni można rozważyć facelię lub gorczycę. Dobór gatunku powinien uwzględniać termin wysiewu, stan gleby oraz rośliny planowane w kolejnym roku.
Nie należy kierować się wyłącznie ilością wytwarzanej biomasy. Gatunek będący żywicielem patogenu lub szkodnika istotnego dla następnej uprawy może pogorszyć sytuację fitosanitarną.
Ważne!
Młoda, zielona biomasa rozkłada się szybciej niż materiał silnie zdrewniały. Duża ilość masy o wysokim stosunku C:N może czasowo ograniczyć dostępność azotu dla kolejnych roślin.
Zielony nawóz warto więc traktować jako element gospodarowania glebą, a nie uniwersalny sposób poprawy jej właściwości.
Ochrona warzyw szklarniowych przed szkodnikami i chorobami
Specyficzny mikroklimat szklarni – ciepło i podwyższona wilgotność – sprzyjają wzrostowi warzyw, ale w połączeniu ze słabym wietrzeniem mogą również tworzyć warunki korzystne dla rozwoju chorób. Pod osłonami mogą pojawiać się m.in. szara pleśń, mączniaki, alternarioza, zaraza ziemniaka oraz choroby systemu korzeniowego.
Sprawdź też: Szara pleśń na pomidorach – jak z nią walczyć?
W profilaktyce wielu chorób ważne jest ograniczenie czasu zwilżenia powierzchni liści. Regularnie wietrz obiekt, zachowuj odpowiednią rozstawę i nie dopuszczaj do nadmiernego zagęszczenia.
Wodę najlepiej dostarczać do strefy korzeniowej. Nawadnianie kroplowe umożliwia precyzyjne podlewanie bez regularnego zwilżania części nadziemnych.
Do częstych szkodników pod osłonami należą przędziorki, wciornastki, mączliki i mszyce. Wysoka temperatura może przyspieszać ich rozwój, dlatego rośliny warto regularnie oglądać i możliwie wcześnie reagować na pierwsze oznaki problemu. W monitorowaniu obecności części szkodników pomocne są również tablice lepowe.
Przy niewielkim nasileniu problemu pomocne może być usunięcie porażonych części roślin, poprawa wentylacji oraz wykorzystanie dostępnych metod mechanicznych lub biologicznych.
Pamiętaj!
Po środki ochrony roślin sięgaj tylko wtedy, gdy jest to potrzebne, i zawsze stosuj je zgodnie z etykietą produktu. W przypadku warzyw i ziół przeznaczonych do spożycia pamiętaj również o zachowaniu okresu karencji.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o uprawę warzyw w szklarni
Jak przygotować podłoże w szklarni przed nową uprawą?
➝ Usuń resztki poprzednich roślin i zwróć uwagę, czy nie są porażone przez choroby lub szkodniki. Warto również sprawdzić pH, zasobność gleby w składniki pokarmowe oraz zasolenie, a nawożenie dopasować do wyników analizy i wymagań kolejnej uprawy.
Czy trzeba co roku wymieniać ziemię w szklarni?
➝ Nie ma potrzeby automatycznej wymiany podłoża po każdej uprawie. W szklarni gruntowej duże znaczenie mają stan gleby, higiena, prawidłowe nawożenie i następstwo roślin. Wymiana podłoża jest jednym z rozwiązań stosowanych przy określonych problemach, szczególnie w bardziej intensywnej uprawie.
Jakie są najczęstsze błędy w uprawie pomidorów pod osłonami?
➝ Najczęściej są to zbyt wczesne sadzenie do niedostatecznie ogrzanego podłoża, nadmierne podlewanie, niewłaściwe nawożenie, brak regularnego wietrzenia, zbyt duże zagęszczenie oraz nieprawidłowe prowadzenie pędów. Problemem jest również reagowanie dopiero wtedy, gdy objawy choroby lub obecność szkodników są już wyraźnie widoczne.
Źródła i współpraca redakcyjna:
Artykuł powstał we współpracy z dr Eduardem Guleacem – doktorem nauk rolniczych i specjalistą w dziedzinie sadownictwa.
