Ostatnie koszenie trawnika przed zimą

Ostatnie koszenie trawnika przed zimą

Ostatnia aktualizacja artykułu: 01.10.2026

Jesień to dla ogrodnictwa czas porządków oraz przygotowań do zimy. W tym okresie wykonujemy ostatnie koszenie trawnika przed zimą, zbieramy resztki roślinne, ściętą trawę, oraz opadłe z drzew i krzewów liście. Przetwarzając odpowiednio taki materiał, możemy utworzyć kompost – naturalny, tani i ekologiczny nawóz, który zastosujemy pod większość roślin ogrodowych, poprawiając tym samym strukturę gleby. W niniejszym tekście radzimy, jak dobrze przygotować ogrodową roślinność do zimy.

Ostatnie koszenie trawnika i kompostowanie trawy – co warto wiedzieć?

• Ostatnie koszenie wykonujemy zwykle w drugiej połowie października, a przy ciepłej jesieni – w pierwszej połowie listopada.
• Trawę pozostawiamy na wysokości około 4–5 cm. Nie kosimy mokrej ani oszronionej murawy. 
• Po koszeniu zbieramy pokos, opadłe liście i gałązki.
• Skoszoną trawę kompostujemy z suchymi liśćmi i rozdrobnionymi gałązkami, bez grubych warstw samego pokosu.
• Dbamy o wilgotność i napowietrzenie kompostu, który po dojrzeniu poprawi strukturę gleby.

Spis treści:

• Kiedy wykonać ostatnie jesienne koszenie trawy?
  • Na jaką wysokość skosić trawę przed zimą?
  • Co zrobić z pokosem i liśćmi po koszeniu?
• Tworzenie kompostu ze skoszonej trawy
  • Co można przeznaczyć na kompost?
  • Kompostowanie w pryzmie czy w kompostowniku?
  • Jak przyspieszyć kompostowanie?
• FAQ

Ostatnie koszenie trawy przed zimą wykonujemy zwykle w drugiej połowie października, a przy ciepłej jesieni również w pierwszej połowie listopada. Termin zależy od pogody oraz tempa wzrostu trawnika. Jeżeli po październikowym koszeniu trawa nadal wyraźnie przyrasta, zabieg może wymagać powtórzenia.

Na koszenie wybieramy suchy dzień, gdy źdźbła nie są mokre ani oszronione, a podłoże nie jest zamarznięte lub nasiąknięte wodą. Nie warto trzymać się sztywno jednej daty – ważniejsze są warunki panujące w ogrodzie.

Ogromne znaczenie ma wysokość skoszonej trawy. Jeśli będzie przycięta zbyt krótko, osłabimy murawę i zwiększymy jej podatność na uszkodzenia zimowe. Z kolei zbyt długie źdźbła mogą się pokładać i sprzyjać rozwojowi chorób grzybowych. Przed zimą na typowym trawniku ogrodowym pozostawiamy murawę na wysokości około 4–5 cm.

Jeśli trawnik mocno urósł, nie skracamy go gwałtownie podczas jednego koszenia. Lepiej obniżać wysokość stopniowo, nie usuwając jednorazowo więcej niż około jednej trzeciej długości źdźbeł. 

Najważniejsze zasady ostatniego koszenia przed zimą zebraliśmy w poniższej tabeli.

Po ostatnim koszeniu nie pozostawiamy na trawniku zalegającego pokosu. Zbieramy go razem z liśćmi, gałązkami i innymi resztkami roślinnymi. Gruba warstwa mokrych liści ogranicza dostęp światła i powietrza do murawy, a utrzymująca się pod nią wilgoć sprzyja gniciu oraz rozwojowi chorób grzybowych.

Jeżeli chcemy szybko i sprawnie usunąć liście z ogrodowego trawnika, warto wykorzystać w tym celu elektryczny lub spalinowy odkurzacz do liści. Przydatna będzie funkcja rozdrabniania – poddane takiej obróbce liście łatwiej później przekompostować.

Przeczytaj także: Czy warto grabić liście w ogrodzie?

W czasie zimy należy również unikać deptania trawnika, szczególnie gdy jest oszroniony lub zamarznięty. Naturalną warstwę śniegu pozostawiamy na miejscu, ponieważ pomaga chronić murawę przed silnym mrozem. Nie usuwamy jej w ramach zwykłej pielęgnacji trawnika.

Trawę zebraną po ostatnim jesiennym koszeniu możemy wykorzystać do przygotowania kompostu. Pokos nie powinien jednak być jego jedynym składnikiem. Warstwy wilgotnej trawy przekładamy suchymi liśćmi, słomą lub rozdrobnionymi gałązkami i mieszamy materiały. Nie układamy samej trawy w grubych warstwach, ponieważ szybko się zbija, ogranicza dostęp powietrza i może zacząć nieprzyjemnie pachnieć.

W ciągu całego roku w naszym ogrodzie zbiera się mnóstwo roślinnych odpadków, które możemy przeznaczyć na kompost. Dzięki temu uzyskujemy tani, a przede wszystkim naturalny nawóz i wykorzystujemy resztki pozostałe po pielęgnacji ogrodu.

Oprócz skoszonej trawy, zdrowych liści i drobnych gałązek możemy kompostować obierki warzyw i owoców, fusy z kawy oraz rozdrobnione skorupki jaj. Przyda się również drobno pocięty, niepowlekany papier.

Do kompostu nie używamy mięsa, ryb, kości, całych jajek, tłuszczu ani nabiału, ponieważ mogą przyciągać gryzonie. Nie dodajemy też foliowanego papieru i powlekanych czasopism. W zwykłym ogrodowym kompostowniku nie zaleca się kompostowania chorych części roślin ani chwastów z dojrzałymi nasionami – temperatura nie zawsze będzie wystarczająca, aby unieszkodliwić patogeny i nasiona.

Jeżeli trawnik był opryskiwany herbicydem, przed przeznaczeniem pokosu na kompost sprawdzamy ograniczenia dotyczące jego wykorzystania podane na etykiecie środka.

Sprawdź również: Kompendium kompostowania – kiedy założyć kompostownik i jaki wybrać?

Chcąc wytworzyć kompost, możemy zdecydować się na kompostowanie w pryzmie lub specjalnie przygotowanym do tego kompostowniku. Pryzma jest prostym rozwiązaniem, które nie wymaga zakupu pojemnika. Kompostownik ułatwia natomiast utrzymanie porządku i ogranicza rozsypywanie się odpadków. 

Najlepiej, by kompostownik znalazł się na uboczu, w zacienionym i osłoniętym od wiatru miejscu. Wygodnym rozwiązaniem będzie użycie plastikowego kompostownika, na przykład wykonanego z tworzywa pochodzącego z recyklingu. Warto ustawić go bezpośrednio na ziemi, aby umożliwić odpływ nadmiaru wody oraz dostęp organizmom glebowym. 

Zamknięta forma kompostownika sprawia, że odpadki nie są widoczne. Pomaga też zatrzymać ciepło powstające podczas rozkładu oraz ograniczyć parowanie. Konstrukcja nie powinna być jednak szczelna – kompostowany materiał potrzebuje dostępu powietrza.

Proces kompostowania możemy wspomóc poprzez zastosowanie specjalnego preparatu, takiego jak aktywator kompostu Florovit firmy INCO. Jest przeznaczony do przyspieszania rozkładu resztek organicznych i ograniczania nieprzyjemnych zapachów. Stosujemy go na kompostowany materiał zgodnie z instrukcją na opakowaniu. 

Aktywator nie jest jednak niezbędny do uzyskania kompostu. Nie zastąpi właściwego mieszania składników, odpowiedniej wilgotności oraz dostępu powietrza. 

Należy pamiętać o zapewnieniu odpowiedniej wilgotności kompostowanego materiału i podlewaniu go, gdy przesycha, zwłaszcza w okresie suszy. Powinien być wilgotny, ale nie przemoczony. 

Proces rozkładu można przyspieszyć również poprzez przerzucanie kompostu – to metoda polegająca na mieszaniu materiału i przekładaniu jego zewnętrznych warstw do środka. Pierwsze przemieszanie możemy wykonać po około 2–3 tygodniach, a kolejne dostosować do warunków i stopnia rozkładu. Przerzucanie poprawia napowietrzenie i ułatwia równomierny rozkład resztek.

Jesienią i zimą kompostowanie przebiega wolniej, dlatego materiał z ostatniego pokosu potrzebuje czasu na dojrzewanie. Gotowy kompost ma ciemną barwę, gruzełkowatą strukturę i zapach wilgotnej ziemi.

Dojrzały kompost jest cennym nawozem organicznym, korzystnym zarówno dla roślin, jak i samej gleby. Stanowi dobry dodatek do podłoża w uprawie warzyw,

➝ Najlepiej wykonać ostatnie koszenie przed nadejściem regularnych przymrozków. Jeśli trawa jest oszroniona lub zamarznięta, koszenie należy przełożyć, ponieważ źdźbła są wtedy bardziej podatne na uszkodzenia. Termin warto dopasować do pogody i tempa wzrostu trawy.

➝ Tak. Zakończenie sezonu to dobry moment na oczyszczenie urządzenia, kontrolę stanu noża i jego naostrzenie przed kolejnym sezonem. Ostry nóż wykonuje czystsze cięcie i ogranicza szarpanie źdźbeł.

➝ Tak, jeśli nawóz jest przeznaczony do stosowania jesienią i zabieg jest wykonywany w terminie zalecanym przez producenta. Nawozy jesienne powinny wspierać przygotowanie murawy do zimy, a nie pobudzać jej do intensywnego wzrostu przed mrozami.

Źródła i więcej informacji:

• Polski Związek Działkowców, Jesień na działce, artykuł internetowy, 24 listopada 2021 r., dostęp online: https://pzd.pl/artykuly/25931/135/Jesien-na-dzialce.html [dostęp: 01.10.2026]
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Kompost – więcej niż myślisz, materiał edukacyjny, dostęp online: https://www.gov.pl/web/edukacja-ekologiczna/kompost--wiecej-niz-myslisz [dostęp: 01.10.2026]
• Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Dzień Bez Śmiecenia, materiał informacyjny dotyczący bioodpadów i kompostowania, dostęp online: https://www.gov.pl/web/gios/swiatowy-dzien-bez-smiecenia [dostęp: 01.10.2026]
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Odpady biodegradowalne, materiał informacyjny, dostęp online: https://www.gov.pl/web/klimat/segregacjaodpadow-pojemniki-bio [dostęp: 01.10.2026]
• Joanna Białowąs, Ostatnie koszenie trawy przed zimą. Kiedy i na jaką wysokość?, PoradnikOgrodniczy.pl, artykuł internetowy, dostęp online: https://poradnikogrodniczy.pl/ostatnie-koszenie-trawy-przed-zima.php [dostęp: 01.10.2026]