Jak wybrać nóż kuchenny? Opisujemy noże niezastąpione w każdej kuchni
Są wśród nas zapaleni kucharze amatorzy, dla których siekanie, obieranie warzyw, krojenie mięsa czy mieszanie potraw w garnku jest czynnością niemalże medytacyjną, która wpływa na nich uspokajająco. Niestety niektórym gotowanie kojarzy się z nudnym obowiązkiem dnia codziennego, żmudnym i pracochłonnym przygotowywaniem różnych produktów spożywczych. Prawda jest natomiast taka, że gotowanie, nawet codzienne, dla licznej rodziny, może być łatwe, szybkie i przyjemne. Jest to tylko kwestia zgromadzenia pod ręką niezbędnych narzędzi, które usprawnią naszą pracę. Do najważniejszych przedmiotów w każdej kuchni niewątpliwie należą dobre noże kuchenne. Czym należy kierować się przy wyborze noży kuchennych? Z pewnością jakością, którą gwarantują nam znani od lat producenci. Firmy specjalizujące się w produkcji noży mają wieloletnią tradycję i doświadczenie, które pozwalają im na produkowanie noży dostosowanych do wysokich wymagań oraz potrzeb klientów. Na przykład fiskars noże kuchenne do światowa czołówka, jeśli chodzi o stosunek ceny do jakości.
Jaki nóż wybrać: stalowy czy ceramiczny?
Kupując noże kuchenne zazwyczaj musimy podjąć decyzję co do marki, kształtu, rodzaju mocowania rączki do trzpienia, przeznaczenia, a także materiału, z którego została wykonana głownia. Jeśli chodzi o wybór marki, kształtu czy rączki to są to kryteria bardzo indywidualne, uzależnione w dużej mierze od naszego gustu i przyzwyczajeń, a także zasobności portfela. Natomiast najistotniejsze jest pytanie o materiał, z którego wykonany będzie nasz nowy nóż. Do wyboru mamy noże kuchenne stalowe i noże kuchenne ceramiczne. Zarówno jedne, jak i drugie występują w różnych kształtach i rozmiarach, a także cenach. Oba rodzaje mają także swoich zagorzałych zwolenników i przeciwników, przedstawimy tutaj zatem krótko – i obiektywnie – ich podstawowe wady i zalety, by ułatwić proces decyzyjny. Jedyną zasadniczą różnicą pomiędzy nożami stalowymi ceramicznymi jest materiał, z którego została wykonana głownia, ponieważ kształt, wielkość głowni i rękojeści są uzależnione od danego modelu noża i jego przeznaczenia. Czym zatem różnią się te noże od siebie?
Poniżej znajduje się krótka charakterystyka, przedstawiona w zwięzłych punktach.
| Noże kuchenne stalowe | Noże kuchenne ceramiczne |
| mają głownię wykonaną ze stali nierdzewnej lub węglowej; | mają głownię wykonaną z ceramiki; |
| charakteryzują się dużą ostrością, krawędź tnąca jest grubsza niż w przypadku noża ceramicznego; | charakteryzują się wyjątkową ostrością, przy krawędzi tnącej znacznie cieńszej niż w nożach stalowych; |
| nadają się do samodzielnego ostrzenia w warunkach domowych; | mają ostrze znacznie odporniejsze na tępienie, ale nie nadają się do samodzielnego ostrzenia w domu; |
| mają zróżnicowaną twardość, w zależności od zastosowanego stopu stali; są zdecydowanie mniej twarde niż ostrza z ceramiki; | są niezwykle twarde, a co za tym idzie odporne na zarysowania i zadrapania; |
| są sprężyste i charakteryzują się małą kruchością, z reguły po odkształceniu w wyniku działania znacznej siły wracają do pierwotnego kształtu; ale ich sprężystość zależy od rodzaju zastosowanego stopu stali; | są dość kruche, a głownia może ulec pęknięciu w przypadku na przykład upuszczenia noża na twarde podłoże; |
| mogą niekiedy przenosić niektóre zapachy i posmak składników, dlatego zaleca się ich umycie wodą z płynem po krojeniu składników o intensywnym smaku i zapachu, takich jak ryby czy cebula; | nie nadają się do krojenia twardych produktów (mrożone mięso, ryby czy kości), wymagających użycia dużej siły; |
| nadają się do mycia w zmywarce, a po myciu powinny być od razu wycierane do sucha; | nie przenoszą zapachów i posmaku, wystarczy je opłukać lub przetrzeć ręcznikiem papierowym; |
| mają różną odporność na korozję, uzależnioną od zastosowanego stopu stali; | nie nadają się do mycia w zmywarce, a po umyciu mogą być pozostawione do wysuszenia; |
| są niezwykle uniwersalne, nadają się do krojenia nawet bardzo twardych składników. | są bardzo odporne na korozję, ponieważ ceramika nie wchodzi w reakcje chemiczne z kwasami, sokami i olejami; |
| są przeznaczone wyłącznie do krojenia niezbyt twardych składników |
Osoby, które decydują się na zakup noży ceramicznych kierują się przede wszystkim ich wyjątkowo dużą twardością. Rękojeść noży ceramicznych może być wykonana zarówno z tworzywa sztucznego, jak i z metalu lub drewna, za każdym razem jednak odznacza się odpornością na uszkodzenia i świetnym wyprofilowaniem, dzięki czemu noże te doskonale leżą w dłoni. Ponadto, klienci zwracają uwagę na to, że są to noże niezwykle lekkie, które nie męczą użytkownika nawet podczas długiego krojenia, co można uznać za jeden z ich największych atutów. Natomiast noże kuchenne stalowe mają duże grono wiernych zwolenników podkreślających przede wszystkim ich uniwersalność i dużą funkcjonalność. Nie bez znaczenia jest również możliwość łatwego ostrzenia noża w warunkach domowych.
Czy istnieje dobry nóż do wszystkiego?
Zasadniczo można powiedzieć, że nie ma noża, który będzie w równym stopniu nadawał się do krojenia produktów o różnych właściwościach. Oczywiście istnieją noże uniwersalne, przeznaczone do wszechstronnego zastosowania. I o ile są to noże uznanych firm, to możemy być pewni, że posłużą nam przez wiele lat, ale dopiero noże dobrane i stosowane zgodnie z ich przeznaczeniem naprawdę wpłyną znacząco na jakość naszej pracy w kuchni. Każdy kucharz powinien mieć w swej szufladzie kilka podstawowych rodzajów noży, których będzie używał do krojenia określonych produktów. Producenci oferują zestawy noży kuchennych, często w atrakcyjnych, wręcz dizajnerskich stojakach, które będą intrygującą ozdobą każdej kuchni.
Jakie są zatem podstawowe rodzaje noży? Najważniejszym bez wątpienia jest tak zwany nóż szefa kuchni. Jest to tradycyjny nóż z ostrzem szerokim przy rękojeści, przeznaczony do siekania warzyw i krojenia mięsa. Jeśli dopiero zaczynamy swoją przygodę z gotowaniem na większą skalę, to kolekcjonowanie porządnych noży zdecydowanie powinniśmy zacząć od zakupu noża szefa kuchni. Oprócz tego, w kuchni zdecydowanie przyda się nóż do chleba o dość długiej głowni, z krawędzią tnącą wykończoną charakterystycznymi ząbkami, które ułatwiają krojenie każdego rodzaju pieczywa, nawet tego z bardzo chrupiącą skórką. Warto także zakupić nóż do warzyw, o dość krótkim – czasami zakrzywionym i wyprofilowanym – ostrzu. Taki mały i lekki nóż, który dobrze leży w dłoni jest idealny do skrobania oraz obierania warzyw i owoców. Te trzy podstawowe rodzaje noży wystarczą, by nasza kuchnia była miejscem przyjemnej i bezpiecznej pracy, a z czasem pewnie i tak dokupimy kolejne noże kuchenne, do filetowania ryb, do siekania ziół, i wiele innych.
FAQ - najczęściej zadawane pytania o noże kuchenne
Jak prawidłowo przechowywać noże kuchenne, aby nie uszkodzić ostrzy?
➝ Noże kuchenne najlepiej przechowywać w specjalnym bloku, na listwie magnetycznej lub w szufladzie wyposażonej w organizer. Należy unikać trzymania ich luzem razem z innymi sztućcami, ponieważ kontakt z metalowymi przedmiotami może powodować uszkodzenia krawędzi tnącej. Przed schowaniem nóż powinien być dokładnie umyty i osuszony. Odpowiednie przechowywanie pomaga zachować ostrość, ogranicza ryzyko korozji i zwiększa bezpieczeństwo użytkowania.
Jaka deska do krojenia jest najlepsza dla noży kuchennych?
➝ Do codziennego krojenia najlepiej sprawdzają się deski wykonane z drewna lub odpowiedniego tworzywa sztucznego. Ich powierzchnia jest stosunkowo łagodna dla krawędzi tnącej, co pomaga ograniczyć jej szybkie tępienie. Nie zaleca się krojenia bezpośrednio na szkle, kamieniu ani ceramice, ponieważ bardzo twarde podłoże może uszkadzać ostrze. Warto również korzystać z osobnych desek do surowego mięsa i produktów gotowych do spożycia, aby ograniczyć ryzyko zanieczyszczeń krzyżowych.
Po czym poznać, że nóż kuchenny wymaga naostrzenia?
➝ Jednym z pierwszych objawów stępienia noża jest konieczność używania większej siły podczas krojenia. Tępe ostrze może zgniatać miękkie produkty, szarpać skórkę pomidorów lub ześlizgiwać się z powierzchni warzyw. Warto regularnie kontrolować jakość cięcia i w razie potrzeby korzystać z ostrzałki odpowiedniej do rodzaju noża. Nie należy sprawdzać ostrości palcem przesuwanym po krawędzi tnącej, ponieważ grozi to skaleczeniem.
